است . الجَدِيل - ج جُدُل : ريسمانِ بافته شده . الجَدِيلة - قبيله ، ايل ، ناحيه ، قاطعيت رأى . روشن ، - عِنْدَ العامَّة : و در زبان متداول بر گيسوى بافته اطلاق مىشود . جَذَّ - - جَذّاً هُ : آن چيز را بُريد يا شكست ، - في سَيْره : در راه خود شتاب كرد . الجِذّ - ج أَجْذَاذ : پاره‌اى از چيزى . جَذَى - - جَذْياً [ جذي ] فلاناً عنهُ : فلانى را از آن كار بازداشت و مُنصرف كرد . الجَذَّاب - جالب ، جذاب . آنچه كه در ديده يا بصيرت زيبا باشد . الجُذَاذ - [ جذّ ] : چيز شكسته ، آنچه كه از چيزى شكسته شده باشد ، سنگِ طلا . الجَذَاذ - [ جذّ ] : مترادف ( الجُذَاذ ) است ، باقيماندهء هر چيزى . الجِذَاذ - [ جذّ ] : مترادف ( الجُذَاذ ) است . الجُذَاذَات - پاره‌هاى كوچك از چيزى گرفته شده ؛ « عندي جُذَاذات من الفضَّة » : پاره‌هايى از خُردهء نقره دارم . الجُذَاذَة - ج جُذَاذَات [ جذّ ] : كارتى كه در آن يادداشتهاى ويژه را نويسند . الجَذَاذَة - [ جذّ ] : باقيماندهء هر چيزى . الجُذَام - ( طب ) : بيمارى جُذام . الجُذَامَة - آنچه از كِشت كه پس از دِرو در كشتزار باقى ماند . جَذَبَ - - جَذْباً المهرَ عن أُمّهِ : كُرّهء اسب را از شير مادرش گرفت ، - الشَّهْرُ : بيشتر روزهاى ماه گذشت ، - هُ إِلَيه : او را به سوى خود كشيد . اين واژه ضد ( دَفَعهُ عنهُ ) است . الجَذْب - مص ، نيروى كشش ، جاذبهء كُرات آسمانى به سوى يكديگر ، - الجِنْسيّ : كشش يا غريزهء جنسى ؛ « أُخِذَ جَذْباً » : با زور آن چيز را كشيد . الجَذْبَة - مسافتِ دور . الجُذَّة - [ جذّ ] : يك پاره از چيزى . جَذَرَ - - جَذْراً هُ : آن چيز را قطع كرد ، بُريد ، از ريشه بركند . جَذَّرَ - تَجْذِيراً هُ : آن چيز را از ريشه بَركند ، - العَدَدَ ( ع ح ) : و در علم حساب جذر آن عدد را بدست آورد . الجَذْر - ج جُذُور : مترادف ( الجِذْر ) است . الجِذْر - ج جُذُور : ريشه ، اصل ، - ( ع ح ) : در علم حساب عددى است كه در خود ضرب شود مانند دَه كه جذر يكصد است و عبارتند از ضرب ده در ده ، - التَّكْعِيبى لِعَدَدٍ ما في الرياضيّات : جذر تكعيبى كه نام ديگر آن ( الكَعَب ) است مانند عدد 27 كه جذر تكعيبى آن عدد 3 مىباشد ؛ « جِذْرُ المُعَادَلَةِ » : به واژهء ( المُعَادَلة ) مراجعه شود ؛ « جِذْرُ النبَاتِ » : ريشهء گياه و درخت كه در زير خاك مىباشد . الجِذْرِيَّة - دندان نيش . الجِذْع - ج جُذُوع و أَجْذَاع : تنهء درخت ، ساقِ درختِ نخل خُرما ، ساقهء درخت ؛ « جِذْعُ الإِنْسَان » ( ع ا ) : بدن انسان به جُز سر و دو دست و پا ؛ « جِذْعُ أُسْطُوانَةٍ » ( ه ) : جسم محيط بر سطح استوانه ؛ « جِذْعُ مَوْشُورٍ » ( ه ) : جسم محيط بر سطح منشور است ؛ « جِذْعُ مخروطٍ » ( ه ) : جسم محيط بر سطح مخروطى شكل است ؛ « جِذْعُ هَرَمٍ » ( ه ) : جسم محيط بر سطح هرَم است . الجَذَع - ج جِذَاع و جُذْعَان من البهائم : جانوران خُرد و كوچك . حَذَفَ - - جَذْفاً الشيءَ : آن چيز را بُريد ، - الطائرُ : پرنده با شتاب پريد ، - تِ المرأَةُ : آن زن با گامهاى كوتاه راه رفت . جَذَّفَ - تَجْذِيفاً القاربَ : قايق را با پارو به راه انداخت ، - الشيءَ : آن چيز را بُريد . جَذَلَ - - جُذُولًا : راست و استوار شد . جَذِلَ - - جَذَلًا : شادمان شد . الجِذْل - ج أَجْذَال و جُذُول و جِذَال و جُذُولة : تنهء درخت پس از بريده شدن كه خطوط دايره‌اى بر آن قسمت بُريده ديده مىشود و از روى آن سنِّ درخت را تشخيص مىدهند . چوبى كه براى شترِ پيس كار گذارند تا بدن خود را با آن بخاراند ؛ « عادَ الشيءُ إِلى جِذْلِهِ » : آن چيز به اصل خود بازگشت . الجَذِل - ج جُذْلَان ، م جَذِلَّة : خُرسند و شادمان . الجَذْلَان - ج جُذْلَان ، م جَذْلَى : شادمان . جَذَمَ - - جَذْماً هُ : آن چيز را با شتاب بُريد يا قطع كرد . جَذِمَ - - جَذَماً : آن مَرد بُريده دست شد . جُذِمَ - بيمارى جُذام در او پديد آمد . جَذَّمَ - تَجْذِيماً هُ : آن را بُريد . الجَذْم - ج جُذُوم و أَجْذَام : اصل يا ريشه . الجِذْم - ج جُذُوم و أَجْذام : مترادف ( الجَذْم ) است . الجُذْمَة - جاى بُريده شدن دست . الجِذْمَة - يكپاره ، تازيانه . الجُذْوَة - ج جُذًى و جِذًى و جِذَاء [ جذو ] : گُل آتش روشن و شعله ور . الجَذْوَة - ج جُذًى و جِذًى و جِذَاء [ جذو ] : مُترادف ( الجُذْوة ) است . الجِذْوَة - ج جُذًى و جِذًى و جِذَاء [ جذو ] : مترادف ( الجُذوة ) است . الجِذْي - [ جذي ] من الشجرة : ريشهء درخت . الجِذْيَة - من الشجرة [ جذي ] : ريشهء درخت . الجَذِيم - بريده شده ، كنده شده . جَرَّ - - جَرّاً هُ و بِه : آن چيز را كشيد ، جذب كرد ، - الكَلِمَة : كلمه را حركت جَر داد ، - البعيرُ : شتر نشخوار كرد ، - الإِبِلَ : شتران را آهسته راند ، - على نفسِهِ جَريرَةً : گناهى مرتكب شد ؛ « لا يَجُرُّ لسانَهُ بكَلِمَةٍ » : حتى يك كلمه سخن نمىگويد ؛ « جَرَّ قيوداً » : آن مَرد دست بسته بود . الجَرّ - مص ، نوعى اعراب به حرف يا حركت ( - ) است ؛ « كانَ ذلك عامَ كَذا وَهلمَّ جَرّاً الى الْيَوم » : آن كار تا امروز ادامه يافت . كلمهء جَرّاً منصوب است بنا بر مفعول مطلق محذوف العامل به معناى ( جُرَّ جَرّاً ) يا بنا بر حال است بتأويل صفت به معناى « هَلُمَّ جارّاً ) . جَرَى - - جَرْياً و جَرَيَاناً و جِرْيَةً الماءُ : آب روان شد ، - الفرسُ و نحوُهُ : اسب و مانند آن